Artan yemeği çöpe atmadan ikinci bir öğüne dönüştürmek hem tasarruf hem de yaratıcılık meselesi. Yemek tarifleri konusunda dünden kalanı bugünün yemeğine çevirmenin yollarını sıraladık.
Özetle, kalan malzeme çöp değil, yeni bir tarifin başlangıcıdır; ekmek içi, sebze sapları ve az kalmış soslar buna örnektir. Yemek tarifleri konusunda artanları ayrı bir kutuda toplamak, hafta sonu tek bir yemeğe dönüşmelerini kolaylaştırır.
Sonuç olarak, israf, çoğu zaman malzemenin bozulmasından değil unutulmasından kaynaklanır. Yemek tarifleri ile ilgili artanların üzerine tarih yazmak ve dolabın göz hizasında tutmak en etkili önlemdir.
Pratikte, ocakların ve fırınların gücü aynı değildir; bu yüzden süreye değil görünüme ve kokuya güvenmek gerekir. Yemek tarifleri için bir fırın termometresi, tarifteki dereceyle gerçek sıcaklık arasındaki farkı gösterir.
Ayrıca, aynı tarif, kısık ateşte bambaşka, yüksek ateşte bambaşka sonuç verir. Yemek tarifleri konusunda ısıyı kademeli yükseltmek, dış yüzey yanmadan içerinin de pişmesini sağlar.
Bu noktada, mutfağa yeni adım atanlar için en doğru başlangıç, az malzemeli ve kısa süreli tariflerdir. İlk denemelerde ölçüye birebir uymak, sezgiyi geliştirmenin en güvenli yoludur.
Kısaca, defter kağıt da olabilir, telefondaki basit bir not uygulaması da. Önemli olan notların aranabilir olması ve her kaydın altında bir sonraki sefer için kısa bir yorum bulunmasıdır.
Ayrıca, yemek tarifleri ile ilgili yerel varyasyonlar tesadüf değildir; iklim ve tarım deseni belirleyicidir. Samsun gibi bir yerde bol bulunan malzeme, tarifin omurgası haline gelir.
Son yıllarda israfı azaltan mutfak yaklaşımları hızla yaygınlaştı; sebze sapları ve kabukları artık atık değil, sos ve et suyu malzemesi olarak görülüyor. Bitkisel protein kaynaklarının klasik tariflere uyarlanması da belirgin bir eğilim.
Çoğunlukla, yöresel tariflerin çoğu aslında sade malzemelerle yapılır, zorluk genellikle o bölgeye özgü peynir, ot ya da baharatı bulmakta çıkar. Bu malzemeler için benzer aroma profiline sahip alternatifler kullanabilir, oranı biraz azaltarak dengeyi koruyabilirsiniz. Pişirme süresi ve ateş ayarı orijinal tarife sadık kaldığı sürece sonuç oldukça yakın olur.
Son dönemde pratik hazırlık, az malzemeyle yapılan tarifler ve gıda israfını azaltan yaklaşımlar belirgin şekilde öne çıkıyor. Fermente ürünler, bitkisel protein kaynakları ve unutulmaya yüzönü tutmuş yöresel tarifler de giderek daha fazla ilgi görüyor. Yine de temel teknikler değişmediği için klasik tarifleri bilmek, yeni akımları uygulamayı da kolaylaştırıyor.
Birçok yemek pişirildikten sonra buzdolabında 2 ile 3 gün rahatlıkla saklanır, hatta bazı sulu yemekler bekledikçe lezzetlenir. Salata, kızartma ve çıtır dokulu tariflerde ise hazırlık aşamasını önceden yapıp son adımı servis öncesine bırakmak daha doğru olur. Sos, doğranmış sebze ve marine edilmiş etleri ayrı kaplarda saklamak, yemek gününde işinizi büyük ölçüde kısaltır.
Sonuç olarak, kuru baklagil ve etli yemeklerde düdüklü tencere pişme süresini normal tencereye göre üçte bire kadar indirebilir. Basınç kurulduktan sonra ateşi kısıp süreyi oradan saymak gerekir, yoksa malzeme dağılabilir. Sebzeli tariflerde ise sebzeleri en sona ekleyip kısa süre pişirmek, dokusunun korunmasını sağlar.
En doğru yol malzemeleri gram cinsinden tartıp her birinin değerini toplamak ve çıkan sonucu porsiyon sayısına bölmektir. Pişirme yağı, sos ve şeker gibi küçük görünen kalemler toplamı belirgin şekilde yükselttiği için mutlaka hesaba dahil edilmelidir. Tam kesin sayılar yerine yaklaşık bir aralık düşünmek, günlük planlama için genellikle yeterlidir.
İlk bakışta, kıvam sorunlarının başlıca nedeni sıvı oranı, ısı ve karıştırma süresidir; bu üçünden birini değiştirmek genellikle sonucu düzeltir. Fazla sulu kalan karışımlarda ateşi kısıp kapağı açarak buharlaşmayı artırabilir, gerekirse az miktarda nişasta veya un ile kıvam verebilirsiniz. Aşırı koyulaşan karışımlara ise sıcak su ya da et suyunu azar azar, sürekli karıştırarak ekleyin; tek seferde eklemek topaklanmaya yol açar.
Ölçüleri bir kez not defterinize geçirdikten sonra bu tarifi ezbere yapabilecek hale gelmeniz uzun sürmeyecek.